“เก็บบ้าน เคลียร์โฟลเดอร์ จัดตารางชีวิต” วิธีจัดระเบียบชีวิตที่อาจจะส่งผลดีมากกว่าที่คุณคิด

2 พฤษภาคม 2568

ว่ากันว่าบ้านที่รกรุงรังอาจจะสะท้อนถึงสภาพจิตใจที่กำลังยุ่งเหยิง ดังนั้นการลุกมาหยิบจับหรือจัดระเบียบบ้านอาจจะพอช่วยให้สุขภาพใจและชีวิตความเป็นอยู่ดีขึ้น ซึ่งบทความที่เขียนโดย ดร.มาร์ค เทรเวอร์ส (Mark Travers, Ph.D.) นักจิตวิทยาชาวอเมริกัน ได้บอกเล่าวิธีการจัดระเบียบชีวิตในด้านต่าง ๆ และข้อดีของมันเอาไว้ได้อย่างน่าสนใจ

อันดับแรกเป็นเรื่อง ‘การจัดระเบียบพื้นที่รอบตัว’ จากงานวิจัยในปี 2023 ชี้ให้เห็นว่า การสะสมข้าวของที่มากจนเกินความจำเป็นอาจจะส่งผลให้ความพึงพอใจในการใช้ชีวิตและคุณภาพชีวิตความเป็นอยู่ของเราแย่ลง ซึ่งครอบคลุมคนในทุกกลุ่มอายุ ตั้งแต่นักศึกษามหาวิทยาลัยไปจนถึงผู้สูงอายุ

แน่นอนว่าเสื้อผ้าที่วางไม่เป็นระเบียบ ขยะที่ล้นออกจากถัง หรือข้าวของที่วางกองรวม ๆ กันไว้มันทำให้บ้านหรือที่อยู่อาศัยของเรามีความน่าอยู่น้อยลง จริงอยู่ที่หลายคนอาจจะมองว่ามันเป็นเรื่องเล็ก ๆ น้อย ๆ แต่นักวิจัยก็ได้เน้นย้ำว่า ความรกนั้นสามารถเพิ่มระดับความเครียดของเราได้ และสิ่งเหล่านี้อาจจะกำลังบั่นทอนชีวิตเราในแบบที่เราก็ไม่ทันรู้ตัว

หากถามต่อว่า แล้วทำไมผู้คนถึงปล่อยให้บ้านรกรุงรังและไม่ยอมจัดระเบียบมันเสียที คำตอบก็คือ ‘นิสัยลังเลและการผัดวันประกันพรุ่ง’ กล่าวคือ พอบ้านรกจนเกินต้าน คนก็มักหลีกเลี่ยงการลงมือจัดการกับมัน ดังนั้น การเริ่มต้นจากสิ่งเล็ก ๆ อาจช่วยให้เราก้าวข้ามอุปสรรคทางจิตใจได้ ยกตัวอย่างเช่น การจัดการกับจุดเล็ก ๆ ที่รกเป็นพิเศษก่อน ทั้งนี้ก็เพื่อให้เราสามารถเห็นความแตกต่างได้อย่างชัดเจนหลังจากจัดเสร็จแล้ว หรือการแบ่งเวลาในการเก็บสักจุดละ 15 นาทีเพื่อไม่ให้รู้สึกว่ามันหนักเกินไป หรือการให้คำมั่นสัญญากับตัวเองว่า เอาอะไรเข้าบ้านมาหนึ่งอย่างก็ต้องเอาออกไปหนึ่งอย่างเพื่อไม่ให้บ้านของเราเต็มไปด้วยข้าวของมากมาย หรืออาจจะลองคุยกับตัวเองดูว่า ของสิ่งนี้มันยังทำประโยชน์ให้กับเราได้อยู่หรือไม่ ถ้าไม่ ก็ถึงคราวต้องแยกย้ายกันไปเติบโต ไม่ต้องไปรู้สึกเสียดาย

ถัดมาเป็น ‘การจัดระเบียบพื้นที่ดิจิทัล’ หลายคนคงรู้ดีว่าการเติบโตของเทคโนโลยีทำให้ผู้คนสามารถเชื่อมต่อกันได้อย่างสะดวกรวดเร็ว แต่ความวุ่นวายยุ่งเหยิงในโลกดิจิทัลอาจจะส่งผลต่อสุขภาพจิตและความมั่นคงทางอารมณ์ของเรา ข้อมูลจากวารสารระหว่างประเทศด้านสุขภาพจิตและการเสพติดในปี 2019 ชี้ให้เห็นว่า การใช้เวลาบนหน้าจอเกิน 2-3 ชั่วโมงอาจจะส่งผลให้การทำงานของสมองเสื่อมถอยลง ความรู้สึกวิตกกังวลเพิ่มสูงขึ้น การนับถือตัวเองต่ำลง ตลอดจนนำมาซึ่งปัญหาสุขภาพใจต่าง ๆ

จากการสำรวจในปี 2023 พบว่า ชาวอเมริกันใช้เวลาบนหน้าจอเฉลี่ยเจ็ดชั่วโมงต่อวัน ซึ่งทำให้เราเสพติดและรู้สึกพึงพอใจทันทีที่ได้เล่นมัน ดังนั้นการจัดระเบียบบนพื้นที่ดิจิทัลอาจจะพอช่วยให้จิตใจเรายุ่งเหยิงน้อยลง รู้สึกสงบขึ้น และรู้สึกถูกรบกวนน้อยลง วิธีการง่าย ๆ ก็คือ อาจจะใช้เวลาสักนิดหน่อยในแต่ละวันเพื่อลบอีเมลที่ไม่จำเป็น หรืออีเมลที่ไม่ได้ใช้งานแล้ว, ลบแอปพลิเคชันที่ไม่ได้ใช้งานมาแล้วกว่าสามเดือน, ปิดการแจ้งเตือนที่ไม่จำเป็น, จัดระเบียบไฟล์งานหรือโฟลเดอร์ต่าง ๆ, กำหนดเวลาในการใช้มือถือหรือแอปพลิเคชันต่าง ๆ หรืออาจจะสร้างโซนปลอดเทคโนโลยี เช่น ไม่เล่นมือถือในห้องนอน เป็นต้น

การจัดระเบียบต่อมาก็คือ ‘การจัดระเบียบตารางชีวิต’ หลายคนที่ทำงานหนักอาจจะมีปฏิทินที่เต็มไปด้วย To do list และเมื่อทำงานหนักมากจนเกินไปก็อาจจะทำให้ชีวิตสรวน จัดลำดับความสำคัญไม่ได้ ความเครียดก็จะสูงขึ้น การต้องจัดการอะไรหลาย ๆ อย่างพร้อมกันอาจนำมาสู่การผัดวันประกันพรุ่ง การตัดสินใจไม่ถูก หรือภาวะหมดไฟในการทำงาน ดังนั้นการกลับมาจัดระเบียบตารางชีวิตดี ๆ แม้จะเป็นวิธีคลาสสิก แต่ก็อาจจะช่วยเซฟจิตใจและร่างกายให้ไม่รู้สึกเหนื่อยล้าจนเกินไปได้

วิธีการก็คือ สำรวจว่าในแต่ละอาทิตย์ เวลาชีวิตของคุณหมดไปกับอะไรบ้าง จัดลำดับความสำคัญ และพยายามตัดสิ่งที่ไม่สำคัญออกไป ตั้งขอบเขตของตนเองอย่างชัดเจนและเรียนรู้ที่จะปฏิเสธภาระหน้าที่หรือกิจกรรมที่ไม่จำเป็นกับชีวิตเรา จัดกลุ่มงานประเภทเดียวกันเพื่อทำพร้อม ๆ กัน เช่น การตอบอีเมล หรือการทำธุระนอกบ้าน ทั้งนี้ก็เพื่อลดเวลาและช่วยไม่ให้สมองทำงานหนักจนเกินไป จากนั้นให้จัดเวลาการพักผ่อนอย่างสม่ำเสมอ เพื่อป้องกันไม่ให้เข้าสู่ภาวะหมดไฟ และยังช่วยให้ร่างกายและจิตใจได้ฟื้นฟูอยู่เป็นระยะ ๆ อีกทั้งยังเป็นการรักษาประสิทธิภาพการทำงานไว้ได้อีกด้วย

อย่างไรก็ดี จะเห็นได้ว่าการจัดระเบียบทั้งสามอย่างเป็นสิ่งที่อยู่ใกล้ตัวเรามาก ๆ และบ่อยครั้งเราก็มักจะมองข้ามมันไป ดังนั้นการหันกลับมาใส่ใจกับเรื่องเล็ก ๆ น้อย ๆ จัดระเบียบบ้าน จัดโฟลเดอร์ ปิดการแจ้งเตือนที่ไม่จำเป็น หรือการจัดตารางเวลาชีวิตดี ๆ อีกสักครั้ง ก็อาจจะช่วยให้สุขภาพกายสุขภาพใจของเราดีขึ้นมาได้ อาจจะพูดได้ว่าการจัดระเบียบสิ่งเหล่านี้จะช่วยให้เรามีคุณภาพชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีมากยิ่งขึ้น

อ้างอิง