"ขายวิญญาณให้ซาตาน ซาตานถามว่าลดได้เท่าไหร่จ้ะ"

ย้อนดูความเชื่อเกี่ยวกับการขายวิญญาณให้ซาตาน

7 กุมภาพันธ์ 2568

“ขายวิญญาณให้ซาตาน ซาตานถามว่าลดได้เท่าไหร่จ้ะ”
“ขายวิญญาณให้ซาตาน ซาตานถามว่าซื้อหนึ่งแถมหนึ่งหรือเปล่า”

ประโยคเหล่านั้น คือคำพูดติดปากที่เราใช้พูดเล่นอยู่สักพักใหญ่ ๆ จนอยู่ ๆ ก็เกิดความสงสัยขึ้นมาว่า เอาเข้าจริง ๆ ที่มาที่ไปของประโยค “ขายวิญญาณให้ซาตาน” หรือ “การเซ็นสัญญากับปีศาจ” มันมาจากอะไรกันแน่?

คำจำกัดความและที่มาของความเชื่อการขายวิญญาณให้ซาตานเป็นความเชื่อจากทางฝั่งตะวันตก และมีรากฐานมาจากคำสอนในศาสนาคริสต์ โดยในคัมภีร์ได้เล่าถึงเรื่องราวที่ซาตานพยายามชักชวนให้พระเยซูกราบและแสดงความเคารพตนเพื่อแลกกับอาณาจักรที่เจริญรุ่งเรืองทุกแห่งบนโลก แต่พระเยซูให้การปฏิเสธเพราะยึดมั่นในคำสอนของพระเจ้าที่จะต้องกราบสักการะแก่พระเจ้าองค์เดียวเท่านั้น จากนั้นซาตานเหล่านั้นก็จากไปและเทวดาก็ได้เข้ามาปรนนิบัติพระองค์

นอกจากนี้ การขายวิญญาณให้ซาตานได้เข้าไปอยู่ในบทละครที่มีชื่อว่า Doctor Faustus ซึ่งถูกเขียนขึ้นโดย คริสโตเฟอร์ มาร์โลว์ (Christopher Marlowe) ในเนื้อเรื่องตัวเอกได้เลือกที่จะขายวิญญาณให้ตัวแทนของซาตานเพื่อแลกกับองค์ความรู้และชีวิตที่สุขสบายเป็นเวลา 24 ปี นอกจากนี้บนเว็บไซต์ Britannica.com ก็ได้อธิบายที่มาของสำนวน Faustian bargain ว่ามาจากตำนานพื้นบ้านเยอรมันเรื่อง Faust โดยตัวความหมายของมันก็คือ การทำข้อตกลงกับผู้มีอำนาจที่ผู้ทำรู้อยู่เต็มอกว่าผิดศีลธรรมหรืออันตราย และในท้ายที่สุดมักจะตามมาด้วยผลลัพธ์ที่ได้ไม่คุ้มเสีย

อีกหนึ่งสิ่งในโลกวรรณกรรมที่มีการเล่าถึงการขายวิญญาณให้ซาตานก็คือ เรื่องสั้นแนวแฟนตาซีที่มีชื่อว่า The Devil and Daniel Webster เรื่องสั้นเรื่องนี้ถูกเขียนขึ้นโดย สตีเฟ่น วินเซนต์ เบเนต์ (Stephen Vincent Benét) เนื้อหาย่อ ๆ ของเรื่องนี้เป็นการเล่าถึงชาวนายากจนคนหนึ่งที่ขายวิญญาณให้ซาตานเพื่อแลกกับความมั่งคั่งเป็นเวลา 7 ปี แต่เมื่อถึงเวลาที่ซาตานจะมาเอาวิญญาณไปตามนัด ชาวนาคนนี้ได้เกิดการต่อรองและจ้างทนายเพื่อสู้คดีกับซาตาน โดยมีเป้าหมายคือต้องการจะยกเลิกสัญญาที่เคยทำไว้

อีกหนึ่งคนที่มีความเชื่อมโยงกับการขายวิญญาณให้ซาตานก็คือ ‘โรเบิร์ต จอห์นสัน’ (Robert Johnson) นักแต่งเพลงและนักดนตรีบลูส์ชาวอเมริกันที่มีเรื่องเล่าว่าเขาขายวิญญาณให้ซาตานเพื่อแลกกับความสามารถทางดนตรีที่เก่งกาจ ตามตำนานเล่าว่าโรเบิร์ตได้เดินไปที่สี่แยกและพบกับชายร่างสูงผิวดำ เขาหยิบกีตาร์ของโรเบิร์ตขึ้นมาจูนสายและเล่นเพลงให้เขาฟัง ซึ่งเพลงที่เขาดีดไพเราะอย่างน่าเหลือเชื่อ และเขาก็โยนคำถามกลับไปว่าอยากเล่นให้ได้แบบนี้ไหม โรเบิร์ตจึงตอบตกลง และนั่นก็เท่ากับว่าเขาขายวิญญาณให้ซาตานเป็นที่เรียบร้อยแล้ว แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นมันก็เป็นเพียงตำนาน จนต่อมาโรเบิร์ตก็เสียชีวิตลงด้วยวัยเพียง 27 ปีเท่านั้น

อย่างไรก็ดี ตำนาน “การขายวิญญาณให้ซาตาน” ได้เข้าไปอยู่ในวรรณกรรม ภาพยนตร์ หรือการ์ตูนต่าง ๆ ทั้งนี้ตัวความหมายสำคัญของมันก็คือ การนำวิญญาณในตัวของเราไปแลกเปลี่ยนกับสิ่งที่จะทำให้เราเก่งขึ้น รวยขึ้น หรือมีความสามารถมากขึ้น ซึ่งแน่นอนว่าสิ่งเหล่านี้ล้วนเป็นความเชื่อที่ได้รับอิทธิพลมาจากศาสนาคริสต์ที่สะท้อนมุมมองเกี่ยวกับการต่อรองผลประโยชน์อะไรสักอย่าง ที่มันอาจจะนำมาซึ่งผลลัพธ์ที่ไม่คุ้มค่าเท่าไหร่นักในภายหลังนั่นเอง

อ้างอิง