เทพบันเทิงใจ

รู้จัก 'นาฏราช' พระศิวะในร่างเทพการเต้นรำของความเชื่อพราหมณ์ฮินดู ผู้เป็นชื่องานประกาศรางวัล

17 พฤษภาคม 2568

ใกล้เข้ามาแล้วสำหรับการประกาศรางวัลอันทรงเกียรติของคนในวงการบันเทิง ‘รางวัลนาฏราช’ ครั้งที่ 16 ประจำปี 2567 ซึ่งถือเป็นอีกหนึ่งการเชิดชูคนทำงานในวิชาชีพด้านวิทยุและโทรทัศน์ได้อย่างแท้จริง และเริ่มมอบรางวัลมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2553 โดยเป็นการมอบรางวัลสู่ผู้คนในวงการที่สร้างสรรค์ผลงานออกมาในปี พ.ศ. 2552 นั่นเอง

ซึ่งชื่อรางวัลของเวทีนี้อย่าง ‘นาฏราช’ ตั้งชื่อตามเทพองค์หนึ่งที่มีความสำคัญต่อคนทำงานในวิชาชีพนี้เป็นอย่างมาก วันนี้ SUM UP จะพาไปรู้จักกับชื่อของเทพแห่งตำนานปรัมปราที่กลายมาเป็นชื่องานประกาศรางวัลของคนบันเทิงนี้กัน

‘นาฏราช (Nataraja)’ หรือ ‘ศิวนาฏราช’ คือปางหนึ่งของพระศิวะที่เป็นเทพนักเต้นระบำ การร่ายรำด้านนาฏศิลป์ และยังเป็นเทพด้านศิลปะการแสดง ท่าทางที่มักปรากฏบนหน้าตาของรูปปั้นประติมากรรมของพระศิวะปางนี้เรียกว่า ‘ลาสยะ (Lasya)’ ซึ่งเป็นท่าเต้นรำท่าหนึ่งตามหลักนาฏยศาสตร์ของตำนานฮินดู และบนรูปปั้นนั้นมีการถือสิ่งของเอาไว้มากมาย ทั้งกลองขนาดเล็กที่ทรงคอดคล้ายนาฬิกาทรายตรงพระหัตถ์ขวาด้านบน เป็นสัญลักษณ์ของการสร้างสรรค์สิ่งต่าง ๆ บนโลก พระหัตถ์ซ้ายด้านบนถืออัคนี เป็นสัญลักษณ์ของการทำลายล้างสิ่งที่เหี่ยวเฉาและชั่วร้ายให้หมดไป เปิดทางให้พลังสร้างสร้างสรรค์เชิงบวกก่อกำเนิดขึ้น สอดแทรกแนวคิดของการมีเกิด และมีดับระหว่างกันของพระหัตถ์ทั้งสองข้าง

อีกทั้งยังมีสิ่งประกอบอีกมากมายที่นำเสนอสิ่งที่เป็นคู่ตรงข้ามกัน ทั้งวงแหวนแห่งเปลวเพลิงที่มีขอบด้านในเป็นน้ำในมหาสมุทร พระบาทขวายืนเหยียบอยู่บนอสูรมูลาคนี ตัวแทนของอวิชชา หรือสัญลักษณ์แห่งความไม่รู้ที่ถูกเหยียบไม่ให้ขึ้นมาบดบังความรู้จริง เพื่อให้สิ่งนั้นได้ปรากฏขึ้นบนโลกใบนี้นั่นเอง อีกทั้งการร่ายรำของพระศิวะที่แม้จะขยับมือและเท้าอย่างต่อเนื่อง แต่พระพักตร์ กลับนิ่ง สงบ มีรอยยิ้มเล็กน้อย และไม่ขยับเขยื้อนไปตามร่างกายเลยแม้แต่นิดเดียว

ตำนานของ ‘นาฏราช’ นี้กลายเป็นสัญลักษณ์ของความเชื่อมโยงระหว่างความเชื่อทางศาสนา และมุมมองทางศิลปะ ที่ครอบคลุมถึงการสร้างสรรค์ขึ้น การทำลายล้างลง และทุกอย่างที่เกิดขึ้นระหว่างทาง อีกทั้งท่าทางในการร่ายรำก็ยังเป็นที่ยกย่องของเหล่าเทพในเรื่องความสวยงามและน่าเกรงขาม ต่อยอดสู่การเป็นท่าฟ้อนรำ 108 ท่าของพระศิวะ ซึ่งกลายเป็นพื้นฐานของวิชานาฏยศาสตร์ที่มีต้นแบบมาจากอินเดีย แพร่หลายมาสู่เอเชียตะวันออกเฉียงใต้อย่าง กัมพูชา และ ไทย

ในแง่ความเชื่อปัจจุบัน ผู้คนส่วนใหญ่ถอดความหมายตำนานปรัมปราของนาฏราชว่าท่านเป็นเทพที่ใช้การเคลื่อนไหวเพื่อการเรียนรู้และสร้างสรรค์ศิลปะใหม่ ๆ ให้เกิดขึ้นบนโลก ด้วยความรู้ สติปัญญา และจิตวิญญาณอย่างเต็มเปี่ยม จนทำให้เทพองค์นี้ได้รับการยกย่องให้เป็นเทพเจ้าด้านศิลปะการแสดง และเป็นเหตุผลที่เทพนาฏราชได้มาเป็นชื่อของงานประกาศรางวัลที่ ‘สมาพันธ์สมาคมวิชาชีพวิทยุกระจายเสียงและวิทยุโทรทัศน์ (RTBPF)’ ตั้งใจสร้างงานมอบรางวัลที่ผู้ตัดสินเป็นผู้ที่ประกอบวิชาชีพเดียวกันที่เคยได้รับรางวัลต่าง ๆ มาก่อน 15 ปีย้อนหลัง และมอบให้กับผู้สร้างสรรค์เนื้อหาที่สามารถนำทั้งศาสตร์และศิลป์มาเผยแพร่สู่ผู้ชมได้อย่างน่าชื่นชม

และในปีนี้ ผู้ชนะเลิศในสาขารางวัลต่าง ๆ จะเป็นใครบ้าง วันพรุ่งนี้ (18 พฤษภาคม 2568) งานประกาศรางวัลแห่งเกียรติยศสุดยิ่งใหญ่ของวงการบันเทิงไทย ‘นาฏราช ครั้งที่ 16’ จะถ่ายทอดสดให้ทุกคนได้ชมบรรยากาศแห่งเกียรติยศคนบันเทิงครั้งนี้ไปด้วยกัน ตั้งแต่เวลา 18:00 – 22:30 น. ณ สเฟียร์ ฮอลล์ ชั้น 5 ศูนย์การค้าเอ็มสเฟียร์

เดินเปิดตัวพรมแดง (Opening Red Carpet) : ตั้งแต่เวลา 18:00 น. รับชมการออกอากาศสดออนไลน์ได้ทาง Facebook / YouTube : ช่อง one31 และ Facebook : นาฏราช Official
การประกาศผลรางวัลนาฏราช ครั้งที่ 16 : ตั้งแต่เวลา 19:30 น. เป็นต้นไป รับชมการออกอากาศสดได้ทางหน้าจอโทรทัศน์ช่องวัน 31 และผ่านช่องทางออนไลน์บนแอป oneD

ที่มา