เวลาหวนนึกถึงความทรงจำในอดีต ถ้าเป็นเรื่องราวดี ๆ ก็มักจะทำให้เรารู้สึกดีทุกครั้งที่ได้มองย้อนกลับไป แต่ถ้าเป็นความทรงจำร้าย ๆ ก็จะให้ความรู้สึกที่ตรงกันข้าม ทว่างานวิจัยเมื่อไม่นานมานี้แสดงให้เห็นว่า บางครั้งความทรงจำอันหอมหวานอาจแปรเปลี่ยนเป็นความขมขื่นได้ หากเหตุการณ์ในความทรงจำนั้นผ่านมานานสักระยะหนึ่งแล้ว
ในงานวิจัย Remembrance of things past: temporal change in the affective signature of nostalgic events ที่เผยแพร่เมื่อเดือนพฤษภาคม ปี 2025 เกี่ยวกับการทดลองความเชื่อมโยงระหว่างความทรงจำในอดีตที่ส่งผลต่ออารมณ์ในปัจจุบัน ระบุว่า ความทรงจำที่ดีและน่าคิดถึงมีแนวโน้มที่จะแปรเปลี่ยนเป็นความรู้สึกที่แย่มากขึ้นเมื่อเวลาผ่านไป
โดยนักวิจัยใช้วิธีการทดลองด้วยหลัก Fading Affect Bias หรือปรากฏการณ์ทางจิตวิทยาที่ว่าด้วยความทรงจำที่เกี่ยวข้องกับอารมณ์เชิงลบ มักถูกลืมเร็วกว่าความทรงจำที่เกี่ยวข้องกับอารมณ์เชิงบวก พูดง่าย ๆ คือ ความรู้สึกแย่ ๆ จะเจือจางลงเมื่อเวลาผ่านไป ซึ่งการทดลองจะถูกแบ่งออกเป็น 2 ครั้ง ในการทดลองครั้งแรกผู้วิจัยได้รับความร่วมมือจากอาสาสมัครนักศึกษาปริญญาตรีจำนวน 199 คน
จากนั้นให้ผู้เข้าร่วมการทดลองทุกคนหวนนึกถึงความทรงจำในอดีต แล้วให้คะแนนความรู้สึกของตนเองหลังจากนึกถึงเหตุการณ์นั้น พร้อมกับทำแบบทดสอบเชิงจิตวิทยาเกี่ยวกับความเชื่อมโยงทางสังคมและการตั้งคำถามกับชีวิต ขณะที่การทดลองครั้งที่สองใช้อาสาสมัครเป็นคนงานจำนวน 197 ทำการทดลองแบบเดียวกันกับกลุ่มตัวอย่างชุดแรก แต่เพิ่มการทำแบบทดสอบทางอารมณ์ 13 แบบเข้าไป ผลปรากฏว่า การทดลองทั้งสองครั้งให้ผลลัพธ์ที่เหมือนกัน
จากผลการทดลองทั้งสองครั้งพบว่า ความทรงจำเกี่ยวกับอดีตของอาสาสมัครแตกต่างไปจากหลัก Fading Affect Bias เนื่องจากเมื่อหวนคิดถึงเหตุการณ์ในอดีต พวกเขากลับมีอารมณ์ในเชิงบวกน้อยลง ขณะที่อารมณ์ในเชิงลบเพิ่มมากขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งเหตุการณ์นั้นผ่านมานานมากเท่าไหร่ ก็ยิ่งทำให้ความทรงจำดังกล่าวเป็นไปในทางที่แย่ แทนที่จะรู้สึกเฉย ๆ หรือรู้สึกดี
อย่างไรก็ตาม งานวิจัยดังกล่าวได้ทำการสุ่มทดสอบจากกลุ่มตัวอย่างที่ค่อนข้างน้อยและมีความหลากหลายต่ำ ในตอนนี้อาจยังสรุปไม่ได้แน่ชัดว่า สุดท้ายแล้วมนุษย์ยังคงมีหลักคิดและความทรงจำแบบ Fading Affect Bias หรือไม่ แล้วคุณล่ะรู้สึกอย่างไรเวลาที่มองย้อนกลับไปในความทรงจำดี ๆ เมื่อครั้งก่อน
ที่มา
AUTHOR
ไม่ชอบคนข้างล่าง
Graphic Designer
