ย้อนร้อย ‘คุกตวลสเลง’ ค่ายกักกันทรมานนักโทษในยุคเขมรแดง

14 กรกฎาคม 2568

“ด้วยความหิวโหย ถ้ามีแมลงสาบ จิ้งจก หรือหนู หลุดลอดเข้ามาในห้องขัง ผมก็จะจับมันกินเพื่อประทังชีวิต” ชุม เมย์ ได้บอกเล่าเรื่องราวของเขาให้กับทีมงาน BBC ฟัง ขณะที่ตัวเขาเองนั่งอยู่ใน ‘คุกตวลสเลง’ (Tuol Sleng) ที่ปัจจุบันได้กลายเป็นพิพิธภัณฑ์ไปแล้ว แต่ในอดีตสถานที่แห่งนี้มีไว้เพื่อกักขัง ทรมาน และสังหารนักโทษ ในยุคที่เขมรแดงเข้ามามีอำนาจ มีผู้คนไม่ต่ำกว่าหมื่นรายถูกทรมานและสังหารที่นี่ มีผู้รอดชีวิตออกมาเพียงไม่กี่คนเท่านั้น และชุม เมย์เองก็เป็นหนึ่งในคนเหล่านั้น

คุกตวลสเลง มีชื่อเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า S-21 (ย่อมาจาก Security Office 21) ถูกสร้างขึ้นในปี 1962 ในอดีตเคยเป็นโรงเรียนมัธยมปลายมาก่อน จวบจนกระทั่ง ‘เขมรแดง’ ภายใต้การนำของพล พต ได้เข้ามาปกครองประเทศ สถานที่แห่งนี้จึงถูกทำให้เป็นศูนย์กลางสำหรับการกักขัง สอบสวน ทรมาน และสังหารผู้ที่ถูกมองว่าเป็นศัตรูทางการเมือง ระหว่างเดือนเมษายนปี 1975 จนถึงเดือนมกราคม ปี 1979 พื้นที่ทั้งหมดถูกล้อมไปด้วยลวดหนามไฟฟ้า ห้องเรียนถูกดัดแปลงให้กลายเป็นห้องขัง ห้องสอบสวน ห้องทรมาน หลายห้องถูกสร้างขึ้นด้วยอิฐหรือแผ่นไม้กั้นชั่วคราว โดยมีขนาดเพียงแค่ 2.6 X 6.5 ฟุตเท่านั้น

นักโทษจะถูกพาตัวมาที่นี่และถูกทรมานอย่างหนักจนกว่าจะยอมรับว่าต่อต้านระบอบของพล พต จากนั้นพวกเขาจะถูกนำไปประหารชีวิต และนำไปฝังที่ทุ่งสังหารเจิงเอก (Choeung Ek Killing Fields) ว่ากันว่า มีนักโทษเพียง 12 คนจากทั้งหมดกว่า 20,000 คนที่เคยถูกคุมขังที่นี่รอดชีวิตมาได้ ปัจจุบันสถานที่แห่งนี้ได้กลายเป็นพิพิธภัณฑ์ที่สะท้อนภาพความโหดร้ายของการสังหารหมู่ในยุคที่เขมรแดงเข้ามามีอำนาจ ภายในพิพิธภัณฑ์ยังถูกคงสภาพเดิมเอาไว้ ยังมีอุปกรณ์ที่ใช้สำหรับการทรมาน, โครงเตียงเหล็กขึ้นสนิมที่มีนักโทษหลายคนถูกสังหารบนเตียงนั้น และมีภาพของนักโทษสีขาวดำจำนวนมากแปะอยู่บนกระดาน ต่อมาในปี 2015 จึงได้มีการสร้างอนุสรณ์ขึ้นมาพร้อมกับจารึกชื่อเหยื่อที่พอจะทราบชื่อทั้งหมดลงไป

นอกจากนี้ ล่าสุด ‘ยูเนสโก’ (UNESCO) ได้มีการขึ้นทะเบียนสถานที่ที่เกี่ยวข้องกับการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ในยุคเขมรแดง 3 แห่ง ได้แก่ ทุ่งสังหารเจิงเอก, คุก M-13 และคุกตวลสเลง ให้ขึ้นเป็นมรดกโลก ซึ่งการขึ้นทะเบียนในครั้งนี้เกิดขึ้นในห้วงเวลาครอบรอบ 50 ปี ของการขึ้นสู่อำนาจของเขมรแดง นำไปสู่ความรุนแรงและส่งผลให้ชาวกัมพูชาราว 1.7 ล้านคนต้องเสียชีวิตจากความอดอยาก การถูกทรมานและการสังหารหมู่ ตลอดระยะเวลา 4 ปีเต็ม ตั้งแต่ช่วงประมาณปี 1975 จนถึงปี 1979

อ้างอิง