ทำไมคนหลงตัวเองถึงไม่ชอบเผยด้านอ่อนแอของตัวเอง?

17 กรกฎาคม 2568

คุณอาจเคยได้เจอคนที่ชอบเล่าความสำเร็จของตัวเองต่าง ๆ นานา หรือแม้แต่หัวหน้าแผนกในที่ทำงาน ที่ไม่เคยแม้แต่ยอมรับข้อผิดพลาดของตัวเอง ซึ่งอาจจะนำไปสู่ Narcissistic Personality Disorder หรือ ภาวะการหลงตัวเอง ได้ ในเชิงจิตวิทยาแล้วพฤติกรรมนี้แสดงให้เห็นถึงความต้องการพยายามที่จะปกป้องภาพลักษณ์ที่พวกเขาอยากให้โลกเห็น และหนึ่งในสิ่งที่พวกเขากลัวที่สุดก็คือ การถูกมองว่าพวกเขาเป็นคนอ่อนแอ

แล้วเบื้องหลังของหน้ากากความมั่นใจนี้มาจากอะไร ? นักวิจัยจาก Rutgers และ U. Mich. ได้รวบรวมข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่างหลากหลาย รวมถึงผู้ใหญ่ทั่วไป นักศึกษา ผู้ป่วย โดยใช้กรอบแนวคิด CIIT (Cognitive-Interpersonal Integration Theory) ที่เป็นทฤษฎีทางจิตวิทยาที่พยายามอธิบายการทำงานและปัญหาทางจิตใจของบุคคล พบว่าผู้ที่มีภาวะหลงตัวเอง โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับ ผู้ที่มีสภาวะหลงตัวเองที่อ่อนไหวต่อคำวิจารณ์ เกิดจากการที่พวกเขารู้สึกว่าตนเองไม่ได้รับการยอมรับทางสังคมเมื่อถูกควบคุมและขาดความอบอุ่นจากอีกฝ่าย

ความอ่อนแอ = ความล้มเหลว (ในมุมมองของเขา)

สำหรับคนหลงตัวเอง ความอ่อนแอไม่ใช่แค่เรื่องน่าอาย แต่คือภัยคุกคามต่อภาพลักษณ์ที่เขาสร้างไว้ การยอมรับว่าตัวเองผิดพลาด หรือเจ็บปวด เท่ากับการทำลายกำแพงที่ใช้ป้องกันโลกไม่ให้เห็นตัวตนที่แท้จริง เพราะลึก ๆ แล้ว พวกเขากลัวคำว่า ‘ไม่ดีพอ’ ที่ฝังรากลึกอยู่ในจิตใจเท่านั้น

กลุ่มสภาวะคนหลงตัวเองมักจะหลีกเลี่ยงการเปิดเผยเรื่องราวที่แสดงถึงความเปราะบางของตัวเอง ยกตัวอย่างเช่น ความล้มเหลว, การถูกปฏิเสธ, ความกลัว หรือแม้แต่เรื่องของความสัมพันธ์ เพราะพวกเขาก็ย่อมอยากที่จะรู้สึกว่าตัวเองได้ควบคุม แทนที่จะเป็นการเชื่อใจกันและกัน จนอาจเกิดเป็นความสัมพันธ์ที่ Toxic กับคนรอบข้าง ให้ทุกคนลองนึกภาพหัวหน้าที่มักจะชอบตำหนิลูกน้องเพียงแค่เขาอาจจะรู้สึกไม่มั่นใจในตัวเอง หรือมีเพื่อนร่วมงานที่ชอบเอาชนะในการประชุม เพราะกลัวว่าจะถูกมองว่าเขาไม่มีศักยภาพ ถ้าความคิดเห็นของเขาไม่ถูกเลือก

แต่ไม่ว่าอย่างไร การที่เจอกลุ่มคนสภาวะหลงตัวเองก็ย่อมสร้างผลกระทบต่อคนรอบข้างเช่นกัน คนรอบข้างมักจะรู้สึกอึดอัดและเหนื่อยล้าในความสัมพันธ์ การสื่อสารมักเป็นแบบทางเดียว โดยที่เขาไม่รับฟังหรือยอมรับความคิดเห็นของผู้อื่น ความคิดของเขาคือสิ่งที่ถูกต้องเสมอ และมักจะโยนความผิดให้คนอื่นในที่ทำงาน ผู้มีภาวะหลงตัวเองอาจสร้างสภาพแวดล้อมที่กดดัน ขาดพื้นที่ให้ผู้อื่นแสดงออก และไม่มีใครกล้ายอมรับความผิดพลาดเพราะกลัวจะถูกตำหนิ

ในชีวิตประจำวันเราอาจเคยพบเจอคนหลงตัวเองในที่ทำงาน ในครอบครัว หรือแม้แต่ในกลุ่มเพื่อน บางครั้งคุณอาจรู้สึกเหนื่อย สับสน รวมถึงไม่เข้าใจในพฤติกรรมของพวกเขา อีกสิ่งหนึ่งที่สำคัญคือ เราทุกคนล้วนแต่เป็นมนุษย์ที่เติบโตมาจากประสบการณ์ที่แตกต่างกัน ซึ่งล้วนมีทั้งด้านเข้มแข็งและเปราะบาง คนที่หลงตัวเอง พวกเขาอาจกำลังหลีกหนีจากความกลัว ความไม่มั่นคง หรือบาดแผลในใจเพียงลำพัง การรับมือกับพวกเขาอย่างมีสติ ไม่ใช่การเปลี่ยนเขาให้เป็นแบบที่เราต้องการ แต่คือการเรียนรู้ที่จะตั้งขอบเขต ดูแลตัวเอง และให้พื้นที่กับความเข้าใจ

เพราะท้ายที่สุด ไม่ว่าจะเป็นบุคลิกแบบใด เราทุกคนต่างก็ต้องการได้รับการยอมรับ รู้สึกมีคุณค่า และมีใครสักคนที่มองเห็นความเป็นมนุษย์ของเราอย่างแท้จริง

แล้วคุณล่ะ… เคยสวมหน้ากากเข้มแข็ง เพื่อซ่อนความรู้สึกภายในไว้บ้างหรือเปล่า?

อ้างอิง